Introduction:
Engineering timi biafang cu Latin biafang “ingenium” in a rami a si i a sullam cu thilri zumhawktlak le ttha deuh sernak ah fimthiamnak asi.
A harmi Computer thilri bunh khi, asertu sin in zulh ding lamhruainak na herh. Inn sak lio ih electric hri bunh awk ah Inn Saktu thiamsang nih an suaimi kha na zulh a hau. Na kal bal lonak khuapi ah na kal ahcun, GPS na zulh. Sport Champion si na duh ahcun, kan thilti khawhnak taktak phanh khawhnak ding caah, caan tawite taksa nuamhnak kal takin a kan Trainingtu Coach bia zulh a herh. Cu bantuk cun, nun lawmhnak, daihnak & hlawhtlinnak caah, Vawlei Sertu nih Cawnpiaknak Baibal kan zulh a herh ve. Cui cawnpiaknak kan nghalh lo ah cun zeitin dah zumhawk kan ngeih lai, Zumhnak cu theihnak in ara mi asi caah (Rom 10:17)
• Baibal nih Engineering nunnak ah a ngan bikmi lamhruainak a ngeih le ngeih lo zeitindah kan chim khawh kan ti ah cun, Vawlei Tuanbia ah kum 1000 leng minung nunnak thlen khawhnak thrawnnak History a ngeih ti kan nghalh. Pathian nih a thawkkhum mi Bia asi caah (2 Tim 3:16) minung phun 40 nih a tialmi a si nate in, a tialtu ngai ngai leh bia a ratnak hrampi (Author) cu Pathian asi. Cuca ah “Chineese wisher(Ka chimmi a dihnakah cun a hman ti lo)” lente kan chelh tawn bantuk he a lo bak lo😊
Nihin ah, Baibal zumhawktlak sinak cu chanthar Genome scientist & NIH Director Francis Collins, Dr James Tour tibantuk scientist minthang hna nih an dirpi. Cu pin ah, Sir Isaac Newton nih Science nakin Baibal cawnnak ah caan tam deuh caan a hman i, rel cawk lo scientist minthang dang hna nih Universe Sertu Pathian an zumh, a ngaingai ti ahcun Harvard, Oxford & Cambridge tibantuk University ngan deuh zawng khi Khrihfabu nih an sakmi an si.
Asinate in, Pathian zumhnak cu sual in hrin kan si caah (Ps: 5:15) Zumhnakah kan tlau than leng mang ih kan Pian Thar a herh hrim hrim (Johan 3:3) Pathian cu Minung muisam in a ra i a thi ih, kan mah zawng amah bantuk ih Zungzal nunnak kan ngeihnak dingah a tho ṭhan ti kan zumh hi rundamnak Thuthangtha asi (Rom 10:9).
Cathiang nih minung lungthin phun hnih a um tiah a kan chimh:
1. Pathian a zum mi, nawl a ngaimi le zeizong vialte caah aa lawmmi VS
2. Pathian zum lo mi, zeizong vialte ah lunglawmh lo. Zumlo tu caah cun thil thalo le sual zawng a um lo.
Pathian Thlarau he cun, minung lungthin ṭhalo leh kan sual zia hi a fiang ko. Cucaah Bibal nih “an pathian cu an paw a si tiah Phil 3:19 nih a kan ti.
Pathian Zumlo ah cun, Jesuh chung i khamhnak cu an caah cun a hrutmi ih ruahnak a si. 1Kor 1:18 zong nih a ti: “Zeicahtiah vailamtahnak kong cu a rawkralmi hna caah cun hruhnak a si, sihmanhsehlaw kannih khamhmi hna caah cun Pathian thawnnak a si” Nihin ah kanmah le kanmah i hal hna u sih, Khoika lei ah dah kan um?
Bawipa nih a chim bantuk in kan nunnak kha ttha deuh in sersiam khawhnak ding caah Thlarau lei puitlinnak ah a kan bawmtu ding cathiang tawite 12 cu a tanglei ih ta hi cawng uh si!
1. Ho dah kan si? Zeiruangah Pathian nih akan ngaihsak?
- Gen 1:27-28 – ‘Cuticun Pathian nih minung cu amah mui lo in a ser, minung cu Pathian mui in a ser hna. Mipa le minu kha a ser hna. ‘Thluachuahnak a pek hna i, “Tefa tampi in ngei u law nan tefa cu vawlei cung khuazakip ah khat hna seh, cun annih nih vawlei cu uk hna seh. Nannih cu nga cung le va cung le ramlak saram a hme he a ngan he an dihlak cung i nawlngeihnak kan pek hna,” a ti. ‘
- John 10:34, Ps 82:6 ‘Jesuh nih a leh hna i, “Nan phungbia chungah, ‘Pathian nih, “Nannih cu pathian nan si,” kan ti hna,’ a ti, tiah aa ṭial lo mei? ‘
- Ps 139:14 – ‘Hi bantuk thil thuk le khuaruahharmi thil ruangah hin nangmah cu kan lawmh: keimah kong i khuaruahhar a simi thil le nangmah nih na tuahmi thil khuaruahhar a simi hna kong ah hin kan lawmh. Nangmah nih na ka hngalh dih cikcek ko; ‘
- Deu 28:1 “Bawipa nan Pathian aw kha nan ngaih i nihin ah kan pekmi hna nawlbia vialte cu ṭha tein nan tuah ahcun, vawleicung miphun vialte hna cungpi ah khin Bawipa nan Pathian nih an chiah hna lai.
- John 1:11-12 Amah ram a simi ah khan a ra nain, amah mi ciacia nih khan an rak cohlang duh lo. 12Asinain tlawmpal nih cun an rak cohlan i an rak zumh i cu hna cu Pathian fa cannak nawl kha a pek hna
2. Satan duh micu Pathian fale hrokih a lungfak ter asi
- John 10:10 Mifir cu fir duh le thah duh le hrawh duh lawngah an ra. Kei cu nunnak kha an ngeih i duhdim tein an ngeih nakhnga caah ka ra.
- Mat 13:25 ‘Zan khat cu ral pakhat kha a ra i mi an i hngilh karah rawl ci lakah cun belh ci a vorh i lo diam in a kal.
- John 8:44 ‘Nannih cu nan pa Khuachia fa kha nan si i tuah nan duhmi cu nan pa duhnak kha a si. Amah cu a hramthawk tein lainawng a rak si. Biatak kha zeitikhmanh ah a ṭanh bal lo, zeicahtiah a chungah biatak zeihmanh a um lo. Lih a chim tikah a tuah tawn zungzalmi kha a tuah a si ko, zeicahtiah anih cu milihchim a si i lih vialte pa a si. ‘
- Gen 6:5-6 Bawipa nih minung cu khuazakip ah an ṭhat lo tuk hringhran le an lungchung cu ruahnak ṭhalo lawnglawng a khah kha a hmuh tikah, 6minung a rak ser hna i vawlei cung i a rak umter hna kha a ngaih a chia.
- 2 Tim 3:1-5 Ni hmanung bik kha an phak tikah harnak caan a si lai ti kha philh hlah. 2Mi cu anmah zawn lawng aa ruatmi, a hak a kaumi, aa porhlawmi le lung a puammi an si lai; an nu le an pa kha an zawmhtaih hna lai i an nawl an ngai duh hna lai lo; lawmh a hngal lomi le biaknak zeihmanh i a rel lomi an si lai; 3zaangfahnak an ngei lai lo, mi zawnruahnak an ngei lai lo, mi thangchiat duhmi an si lai, ruru-hranghrang in khua a sami an si lai i ṭih a nungmi an si lai; ṭhatnak kha an huat lai; 4hawi rawi a hmangmi an si lai, duhpaoh khuasa an si lai i porhlawtnak in an khat lai; Pathian nakin nuamhnak kha an duh deuh lai; 5kan biaknak phung hi a lenglei in an i tlaih lai, sihmanhsehlaw a chung i a ummi ṭhawnnak taktak kha cu an duh lai lo, cu hna cu va hrial hna.
3. Pathian cu Minung ah a cang, Pa in a duhnak ngasio le ramtawih aiah fale siangin leknak ih kalpi bantuk hi asi.
- Isa 9:6 Kan caah ngakchia pakhat a chuak! Fapa pakhat pek kan si! Amah cu kan uktu bawi a si lai! Amah cu Khuaruahhar Fim Chimtu, A Ṭhawngmi Pathian, Zungzal Hmunmi Pa, Daihnak Bawi, ti a si lai.
- John 8:58 (10:30-33) Jesuh nih cun, “Biatak kan chimh hna: Abraham hlanah ka um cang,” tiah a leh hna.
- Phil 2:6–8 Pathian sinak kha a ngeih zungzalmi a si ko nain hramhram in Pathian tluk si awk kha cuh awkah a rel lo. Amah lungtho te tu in cu vial cu a hlawt dih I sal sinak tu kha aa lak; Minung bantuk ah a cang I minung mui in a lang
- John 3:12-13 Hi vawlei cung thil kong ka chim hmanh ah nan ka zumh lo ahcun zeitindah vancung thil kong ka chim tikah nan ka zumh khawh kun lai? Vancung in a rung ṭummi Mi Fapa dah ti lo cu ahohmanh vancung i a kaimi an um bal lo.”
- Rev 21:7 (6-8) ‘Teitu a simi paoh nih hihi ka sinin an hmuh lai: Keimah cu an Pathian ka si lai i annih cu ka fa an si lai. ‘
4. Rundamnak cu zangfahnak ih pek kan si. Abraham zawng a zumnak kha felnakih ruahpiak asi.
- Rom 1:21 ‘Pathian cu hngalh cu an hngalh ko, sihmanhsehlaw pek awk a simi upatnak kha an pe duh lo; a lawmh zong an lawm duh fawn lo. An ruahnak kha pakpalawng tu ah a cang i an lungthin kawlawngpi cu muihnak in a khat. ‘ ‘Cathiang nih, “A dingmi ahohmanh an um lo, pakhat te hman an umlo’ ati
- Eph 2:8-9 Nannih cu vel an ngeih hna caah an khamh hna i khamhnak nan hmuh cu amah nan zumhnak thawngin a si. Khamhnak nan hmuhmi cu nanmah tuahmi a si lo, Pathian laksawng a si. 9Hi kongah hin nan i porhlawt khawhmi zeihmanh a um lo, zeicahtiah nanmah ṭuannak thawngin nan hmuhmi a si lo
- Rom 3:10,23-24 athiang nih, “A dingmi ahohmanh an um lo… zeicahtiah mi vialte cu kan sual dih cio ko i Pathian sunparnak kha kan bau dih cio ko. 24Sihmanhsehlaw kannih a kan tlantu Jesuh Khrih thawngin Pathian nih a vel cu a lak tein a kan pek i amah Pathian he cun a kan remter.
- James 4:10 Bawipa hmaiah toidor tein um u law amah nih an hlorh hna lai.
- John 8:11 Minu nih cun, “Bawipa, ahohmanh an tang lo,” tiah a leh. Cu tikah Jesuh nih, “Kei zong nih sual kan phaw ve lo. Va kal law a sual bel va sual ti hlah,” tiah a ti.)
5. Rundamnak ah thran a herh:
- Matt 21:19 Lam pawngah khan theipi kung a hei hmuh i a hei fuh, asinain a hnah lawng a rak si ai. Cucaah thingkung cu aa thawh i, “Zeitikhmanh ah thei tlai ti hlah,” tiah a ti. Hmakhatte ah theipi kung cu a car ko.
- Matt 12:43-45 “Thlarau ṭhalo pakhat cu minung chungin a chuah tikah ram rocar ah khan dinhnak hmun kawl ah a vak lengmang. A hmuh khawh lo caah 44aa thawh i, “Ka chuahtakmi ka inn ah khan ka va kir ṭhan tuah lai,” tiah a ti. Cuticun a va kir ṭhan i inn cu lawng hirhiar tein a rak um i thiang tein a rak i phiah kha a hmuh. 45Cu tikah a kal ṭhan i amah nakin a chia deuhmi thlarau pasarih kha a vaa sawm hna i an ra i cuka ah cun an um; a donghnak ah cun cu pa umtuning cu a hlan nakkhan a chia deuh. Cuticun atu chan, chan ṭhalo, umtuning ding hi a si lai,” tiah a ti.
- Hosea 4:6 Ka mi hna nih keimah cu an ka hngalh duh lo caah an rawk.Nannih tlangbawi hna nih keimah hngalh kha nan duh ve lo I ka cawnpiaknak kha nan hlawt, Cucaah nanmah le nan fapale hna cu ka tlangbawi sinak khan kan hlawt hna.
- John 6:63 ‘Nunnak petu cu Pathian Thlarau a si; minung ṭhawnnak hi cu zeihmanh a ṭhahnem lo. Nannih kan chimhmi hna bia hi Thlarau le nunnak cu an si. ‘
- 1 Pet 2:2 ‘Ngakchia chuakka bantuk si u law thlarau hnuk kha duh u, cu thlarau hnuk nan din thawngin nan ṭhang lai i khamhnak nan hmuh lai. ‘
6. Nun hlun kha kal ter law, Nun thar a ra lai
- 2 Cor 5:17 ‘Mi zeihmanh hi Khrih he an i pehtlaih tikah cun mi thar a si; a nunning hlun kha a lo cang, nunning thar kha aa thawk cang.
- Col 3:16 ‘Khrih bia cu nan chungah tam piin a fimnak he khan um seh. Fimnak in pakhat le pakhat i chim u law i cawnpiak u. Thangṭhatnak hla, Pathian biaknak hla le hla thiang kha sa hna u; Pathian kha lawmhnak in hla in thangṭhat u. ‘
- Pro 8:13 Bawipa ṭihzah cu sualnak huat khi a si. Porhlawtnak, ruamkainak le sualnak lam le biadik lo kha ka huat hna.
- Jer 17:5 Bawipa nih hi bangin a ti: “Minung kha a bochan i minung kha aa hngatchanmi ah aa serh I Bawipa kha a mertakmi cu a cungah chiat tlung ko seh!
- Phil 1:21 ‘Nunnak hi ka caah zeidah a si? Kei ka caah cun nunnak cu Khrih a si ko. Cucaah thihnak nih hin a ṭha deuh chinchinmi thil hmanh a chuahpi lai. ‘
7. Ral thra leh thinphang lo te in um
- Ps 27:13-14 A mi hna cung i Bawipa a ṭhatnak hi ka hmuh hrimhrim lai tiah ka zumh ko. Bawipa cu i bochan u! Zumhnak ngei u, nan lung dong hlah u! Bawipa cu i bochan ko u!
- Matt 10:29-31 Phaisa sen pakhat in pithlung pahnih nan cawk khawh, asinain khi pithlung pakhat hmanh kha nan Pa hngalh loin vawlei ah a tlong lo. Nannih chinchin cu nan lu cung sam hmanh kha a rel dih. Cucaah nan thinphang hlah u: nannih cu pithlung tampi nakin tampi in nan sung deuh,” tiah a ti.
- 1 John 4:4 ‘Sihmanhsehlaw ka fale hna, nannih cu Pathian ta nan si i nal profet kha nan tei cang hna; zeicahtiah nan chung i a ummi Thlarau kha vawlei mi a simi hna chung i a ummi thlarau nakin a ṭhawng deuh. ‘
- Rom 8:28,31,38-39 Pathian nih hin, amah a dawmi hna caah le amah nih aa tinhmi ningin a kawhmi hna caah cun, zeizong vialte hi a ṭha lei ah a serpiak ko hna ti kha kan hngalh. ‘Hi vialte hi kan lung chungah i chiah in zeitindah kan ti lai? Pathian cu kanmah lei i a ṭan ahcun aho nih dah an kan doh khawh lai? ‘… Zeicahtiah a kan dawtnak he cun zeihmanh nih a kan ṭhen kho lo ti kha fiang tein ka hngalh: thihnak nih siseh, nunnak nih siseh, vancung i a ummi vanmi nih si hna seh, uktu le ṭhawnnak nih si hna seh, atu caan nih siseh, hmailei caan nih siseh, 39cunglei vawlei nih siseh, tanglei vawlei nih hin siseh, an kan ṭhen kho lai lo — kan Bawipa Khrih Jesuh thawngin kan ta a simi Pathian dawtnak he a kan ṭhen khotu ding cu sermi thil dihlak ah hin zeihmanh a um lo.
- Isa 40:30-31 A nomi hmanh kha an tha a der tawn i tlangval hmanh kha an tha a ba kho. Sihmanhsehlaw Bawipa aa bochanmi cu thazang thar an la. Mupi bangin an zuang ai; an tlik tikah an baa lai lo, an kal tik zongah an tha a di lai lo.
8. Thlarau in khatuh, Vawlei thil siloin:
- Mark 7:15 Mi cu lenglei in chunglei ah a lutmi thil nih a thurter lo. A chungin a chuakmi thil tu nih a thurter.
- Acts 2:38 ‘Peter nih annih cu a thawh hna i, “Nan dihlak in, pakhat hmanh bau loin, nan sualnak khan i mer tuah u, nan sualnak kha, ngaihthiam nan si nakhnga nan sualnak khan i mer u law Jesuh Khrih min in tipilnak ing tuah u; cun Pathian laksawng Thiang Thlarau kha nan hmuh lai. ‘
- 1 Cor 12:3 Cucaah cun Pathian Thlarau i a hruaimi hna nih cun, “Jesuh cu chiat ko seh,” an ti kho bal lo i, Thiang Thlarau i a hruai hna dah ti lo ahcun, “Jesuh cu Bawipa a si,” an ti kho bal pek lo.
- 1 Thes 5:19-22 Thiang Thlarau kha dawn hlah u; phungchim kha zeirello in um hlah u. Zeizong vialte kha hneksak dih hna u: a ṭhami kha i chiah u law thil ṭhalo paohpaoh kha hrial hna u.
- Eph 5:18-19 Zu ri hlah u, zu cu nanmah hrawktu lawnglawng a si ko, Thlarau tu khan khat deuh u. 19Hla dawh in pakhat le pakhat i chawn u; Bawipa cu hla le aw dawh in nan lung taktak in thangṭhat u.
9. Thianghlim uh (1 Pet 1:16)
- 2 Tim 2:21 ‘Ahohmanh a man a sungmi le a thiangmi thil lak i aa tel kho ve ding, inn Bawi nih a hman awkah aa tlakmi si ve dingah cun, cawnpiaktu ṭhalo vialte kha a kal tak hna awk a si; cun hmaizah awk tlak a simi rian zei rian paoh caah khan aa tlakmi a si lai. ‘
- Matt 5:8 Lungthin a thiangmi cu lunglawmmi nan va si dah! Pathian kha nan hmuh lai.
- 1 Sam 15:22-23 Cun Samuel nih a thawh i, “Bawipa nih hin Bawipa aw zulhnak I lawmhnak ngan a ngeih tluk hin maw, Khangh thawinak le raithawinak ah hin awmhnak a ngeih ve? Zohhmanh, nawlngaihnak hi raithawinak nakin a ṭha deuh I Amah bia ngaih hi tuukawng hna thau nakin a ṭha deuh. Zeitintiah ralchanh hman hi litin bantukin sual a si ve i, Lungkhon hi ṭhat lo le siasal biak he an i tluk. Nangmah nih Bawipa bia na al cang caah amah zong nih nangmah cu siangpahrang sinak khan an hlawt cang,” tiah a ti.
16:7 ‘Sihmanhsehlaw Bawipa nih Samuel sinah cun, “A muisam in siseh, a pumrua in siseh, zoh hlah, zeicahtiah amah cu ka hlawt cang; zeitintiah Bawipa nih cun mi i an zohning in a zoh lo; mi nih cun lenglei langhning kha an zoh, sihmanhsehlaw Bawipa nih cun lungthin kha a zoh,” tiah a ti. ‘ - Heb 12:14 ‘Midang he rem i zuam u law nunnak thiang in nun i zuam u, zeicahtiah nunnak thiang ngeih loin ahohmanh nih Pathian cu an hmu kho lai lo. ‘
- 1 Cor 6:19 ‘Nan pum cu Thiang Thlarau biakinn a si kha nan hngal lo maw? Cu Thlarau cu nan chungah a um i Pathian nih an pekmi hna a si kha nan hngal lo maw? Nannih cu nanmah ta nan si lo, Pathian ta nan si; ‘
10. Rundamnak ah Puitling si uh
- Rom 12:1-2 Cucaah ka u le ka nau hna, Pathian nih a kan zaangfahnak a nganmi ruangah hin, Pathian sinah a nung in pekchanhmi raithawinak bantukin i pe tuah u; a rian ah aa pumpemi le cohlan awk tlakmi si tuah u; cucu biaknak taktak Pathian nan pek awk biaknak cu a si. Hi vawlei kalning hin kal ve lengmang ti hlah u, sihmanhsehlaw chunglei in Pathian nih nan lungthin kha a dihumnak in in thleng hna seh. Cu tikah a ṭhami thil le Pathian nih a lawmhmi thil le a tlingmi thil kha nan hngalh khawh lai, cucu Pathian duhmi an si.
- Mat 22:23 ‘Cu ni ṭhiamṭhiam ah cun Sadusi mi tlawmpal kha a sinah khan an ra. (Annih cu mi hi thihnak in kan tho ṭhan lai lo a timi pawl kha an si).
- Heb 5:14 Sihmanhsehlaw rawl taktak cu upa nih khan an ei khawh; annih cu chia le ṭha thleidan khawhnak a ngei cangmi an si.
- 1 Tim 1:7 Pathian nih a kan pekmi Thlarau nih cun mi ralchia ah a kan ser lo, ṭhawnnak le dawtnak le mah le mah i uk khawhnak tu khan a kan khahter.
- Jam 1:19 ‘Ka dawtmi u le nau hna, mah hihi philh hlah u: ahohmanh bia theih duhnak leiah cun a khul a rangmi si u law biachimnak lei le thinhunnak lei ah cun a khul a nuarmi si u. ‘
11. Ralthra te in um uh
- Jos 1:9 Keimah nih nawl kan pek a si lo mei? Ṭhawng ngai le ralṭha ngaiin um ko; na thinphang hlah, na lung zong dong hlah; zeicahtiah Bawipa na Pathian cu khuazeika na kalnak hmanh ah na sinah a um ko,” tiah a ti.
- Matt 28:18 ‘Jesuh nih cun a hun naih hna i, “Vancung le vawlei cung i a ummi nawl ngeihnak vialte cu pek ka si cang.
- Luke 10:19 ‘Ngai hmanh u: rul le tlangngaikuang hmanh lamh khawhnak ṭhawnnak le nan Ral ṭhawnnak tei khawhnak kan pek hna caah zeihmanh nih an ti kho hna lai lo; ‘
- 1 Cor 10:13 Tukforhnak nan cung i a tlungmi hi midang zong nih an in cio tawnmi an si ko. Pathian nih a biakamnak cu a zulh ko lai i nan in khawh leng tiangin tukforhnak cu nan cungah a tlunter lai lo. Tukforhnak nan in tikah in khawhnak thazang an pek hna lai i chuah khawhnak lam zong an serpiak hna lai.
- 2 Cor 5:1-2 Kannih kan umnak thlam, vawlei cung kan pum hi, ṭheh a si tikah, vancung ah khin kan umnak ding caah Pathian nih inn a kan pek lai ti kha kan hngalh — cu inn cu amah Pathian nih a sakmi inn, zungzal hmun dingmi inn cu a si. 2Atu cu hi kan pum hin kan hrum lengmang i vancung i a ummi kan inn cu kan cungah hin run kan khuh hna seh ti cu kan duh hringhran
12. Cunglei Kawhnak – Thlarau tlau chhan hi Fim asi (Phung 11:30)
- Matt 9:37 ‘Cucaah a zultu kha a thawh hna i, “Rawl ṭuan awk cu tampi a um ko, sihmanhsehlaw a ṭuantu ding cu tlawmte lawnglawng an si. ‘
- Mat 6:20-21 Rungrul le cirik nih an ei khawh lonak le mifir nih an baoh i an fir khawh lonak vancung tu ah khin nan chaw cu va khong u. 21Zeicahtiah nan chaw a umnak ah nan lung zong a um ve lai.
6:33 ‘Cucaah zei dang vialte nakin Pathian Pennak le zeidah tuah hna seh ti a kan duh timi kha biapi deuh in ruat u law thil dang vialte hna zong hi an pek ṭhiamṭhiam ko hna lai. - Matt 28:18-20 ‘Jesuh nih cun a hun naih hna i, “Vancung le vawlei cung i a ummi nawl ngeihnak vialte cu pek ka si cang. Cucaah khuazakip ah va kal u law miphun vialte kha ka zultu ah va ser hna u; Pa le Fapa le Thiang Thlarau min in tipilnak va pe hna u law, 20kan fialmi vialte hna hi an zulh nakhnga va cawnpiak hna u. Cun hihi philh hlah u: nan sinah a zungzal in, caan dongh tiangin ka um lai,” tiah a ti hna.
- Matt 12:30 ‘“Keimah a ka ṭanh lomi cu a ka ralmi an si; pumhkhawmh a ka bawm lomi cu ṭhektu an si. ‘
- Isa 6:8 Cun Bawipa nih, “Ahodah ka fial lai? Ahodah ka lamkal a si lai?” a ti kha ka theih. Kei nih, “Keimah ka kal lai! Ka thlah tuah,” tiah ka leh